Sucha skóra powstaje przez czynniki wewnątrzpochodne oraz zewnątrzpochodne. Do częstych objawów suchej skóry zalicza się drobnopłatowe łuszczenie i chropowatość naskórka, zaczerwienienie, pęknięcia, zliszajowacenie, świąd, pieczenie, bolesność. Endogenna suchość związana jest z chorobami genetycznymi, które objawiają się nieprawidłowym funkcjonowaniem naskórka, do których zalicza się atopowe zapalenie skóry, rybią łuskę, łuszczycę oraz chorobami ogólnoustrojowymi, do których zalicza się cukrzycę, niewydolność nerek, nieprawidlowości w funkcjonowaniu tarczycy. Do wewnątrzpochodnych czynników sprzyjających suchości skóry zalicza się również odwodnienie organizmu, zaburzenia w wydzielaniu potu, wewnętrzne starzenie się skóry.
Egzogenna suchość skóry powstaje na skutek czynników zawodowych (fryzjerstwo, pielęgniarstwo, mechanika samochodowa). W tych zawodach naraża się skórę na czynniki drażniące, alergizujące, do których zalicza się rozpuszczalniki, SPC, barwniki, substancje o działaniu dezynfekującym. Zewnątrzpochodna suchość skóry powstaje również na skutek źle dobranych zabiegów kosmetologicznych, zażywania gorących kąpieli, naprzemiennej- niskiej i wysokiej temperatury, wiatru, niskiej wilgotności środowiska, częstego kontaktu z detergentami oraz słońcem (UVA, UVB). Po ekspozycji na promieniowanie UV wysuszenie naskórka występuje po 72 godzinach. Taki rodzaj skóry zawiera mniejszą ilość wody w warstwie rogowej, która odpowiada za jej elastyczność i odporność na mikrouszkodzenia. Wiele korneocytów odrywa się jednocześnie i następuje widoczne jej łuszczenie.Prawidłowo funkcjonująca bariera naskórkowa kontroluje TEWL, chroni przed zmianą temperatur, czynnikami chemicznymi oraz biologicznymi. Korneocyty odpowiadają za zdolność wiązania wody w naskórku. Koperta korneocytu, która składa się z lorykriny, inwolukryny, desmoplakiny, periplakiny wpływa za zatrzymanie wody we wnętrzu korneocytu. Komórki te połączone są ze sobą korneodesmosomami i cementem międzykomórkowym, w skład którego wchodzą ceramidy 50%, cholesterol 25%, kwasy tłuszczowe 15%, inne substancje rozpuszczalne w H20 10%. Uszkodzenie cementu międzykomórkowego powoduje wysuszenie skóry oraz jej narażenie na przenikanie substancji z zewnątrz. Za prawidłową przepuszczalność spoiwa międzykomórkowego odpowiadają ceramidy. Najważniejszym jest ceramid EOS (ceramid 1), który łączy cement międzykomórkowy z korneocytami i warstwy lipidów. Najlepsze efekty w tworzeniu i regeneracji spoiwa międzykomórkowego można osiągnąć stosując tylko praparat zawierający łącznie ceramidy, kwasy tłuszczowe, cholesterol. Stosowanie tych składników zwiększa nawilżenie skóry.
Za prawidłowe nawilżenie warstwy wierzchniej naskórka odpowiada również naturalny czynnik nawilżający (NMF). Kilka razy w roku naskórek zmienia proporcję między składnikami NMF-u. W zimie jest mniejsze stężenie kwasu mlekowego, jonów potasowych, sodowych, chlorkowych. Kolejnymi substancjami, które odpowiadają za prawidłową zawartość wody w warstwie rogowej naskórka są akwaporyny, które są integralnymi białkami błonowymi, tworzącymi kanały, uczestniczące w procesie transportu wody oraz różnych substancji niskocząsteczkowych (mocznik, glicerol). Akwaporyna- 3 utrzymuje prawidłową zawartość wody w warstwie rogowej i odpowiada za prawidłową regenrację bariery naskórka.
Do problemów dermatologicznych związanych z suchością skóry zalicza się :
- Wyprysk kontaktowy niealergiczny (z podrażnienia) inaczej wyprysk traumatyczny, toksyczny, dermatoza z użycia, zmiana fototoksyczna, zmiana fotoalergiczna. Objawia się rumieniem, złuszczaniem, świądem, pieczeniem, pękaniem naskórka. Jego wystąpienie na skórze zależy od czasu działania czynnika drażniącego oraz jego stężenia. Do czynników drażniących zalicza się mydła, detergenty, dezodoranty, kremy.
- Wyprysk kontaktowy alergiczny jest to wypryskowe zapalenie skóry, które objawia się najpierw rumieniem, następnie wysiękami. Później zmiany się cofają i naskórek zaczyna się łuszczyć. Rzadko występuje stan przewlekły, który objawia się zgrubieniem, suchością skóry oraz tworzeniem się rys na naskórku. Są to zmiany o podłożu immunologicznym. Rozwój alergii kontaktowej nasila się jeżeli wcześniej na skórze istniały zmiany skórne, które zwiększają przenikanie substancji uczulających. Do substancji, które często powodują alergiczny wyprysk kontaktowy zalicza się konserwanty (np.quaternium-15, 2-bromo-2-nitropropane-1,3-diol), barwniki, substancje zapachowe, środki do pielęgnacji paznokci.
- Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest to genetycznie nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna na czynniki środowiskowe. W tej chorobie występują nieprawidłowości w funkcjonowaniu limfocytów T, B , w granulocytach obojętnochłonnych, zasadochłonnych, w różnych mediatorach stanu zapalnego. Znajduje się mniej gruczołów łojowych, zmniejsza się ilość ceramidów, mocznika oraz zwiększa się przeznaskórkowa utrata wody. Następuje zrogowacenie oraz pogrubienie wierzchniej warstwy naskórka. Do podstawowych objawów zalicza się suchość skóry, świąd. Zmiany na skórze twarzy wystepują symetrycznie. Wystepują również w dołach podkolanowych, łokciowych, stawach nadgarstkowych.
- Rybia łuska charakteryzuje się niedoborem sulfatazy steroidowej w stratum corneum, co prowadzi to nieprawidłowości w funkcjonowaniu bariery naskórkowej. Nadmierne rogowacenie występuje na całym ciele z wyjątkiem twarzy, dłoni oraz stóp. Filagryna jest nieprawidłowo wykształcona oraz występuje niedobór w spoiwie międzykomórkowym ceramidu-1, który odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie bariery naskórkowej.
- Łuszczyca spowodowana jest czynnikami wewnętrznymi oraz zewnętrznymi. Ujawnia się często po przebytej infekcji lub po bardzo dużym stresie. Zazwyczaj po ujawnieniu występuje przez całe życie. Objawami są zaburzenia rogowacenia, pojawienie się tarczek pokrytych suchymi łuskami, zwiększona utrata TEWL, które nasilają się po drobnych uszkodzeniach skóry, infekcjach, środkach przeciwreumatycznych, stresie, alkoholizmie.
- Choroby wewnątrzustrojowe również powodują suchość skóry. Jest to:
- cukrzyca I, cukrzyca II- obserwuje się często świąd skóry, który może być spowodowany infekcją bakteryjną lub grzybiczą.
- przewlekła niewydolność nerek
- niedoczynność tarczycy
- nowotwory narządów wewnętrznych
- Peelingi chemiczne, które stymulują odnowę komórkową, przyspieszają turn-over, odnowę składników ochronnych warstwy naskórka. Bezpieczniej jest zacząć od mniejszych stężeń kwasów.
- Kremy na dzień oraz na noc powinny zawierać substancje nawilżające, ochronne (przed UV) oraz poprawiające odnowę bariery ochronnej naskórka. Substancje nawilżające dzieli się na hydrofilne (zatrzymują H2O), hydrofobowe (okluzja, czyli ochrona przed parowaniem wody z naskórka), składniki poprawiające barierę ochronną naskórka (substancje, które tworzą cement międzykomórkowy)



